· Av. Ozan Yücel Koçeri
İş sözleşmesinin sona erdiği gün, çalışan için yalnızca bir iş ilişkisinin bitişi değildir. Fesih gerekçesini anlamak, belgeleri toplamak ve kısa süreler içinde doğru başvuruyu yapmak gerekir. İşe iade yolu, belirli şartları taşıyan işçinin işveren tarafından yapılan feshin geçersizliğinin tespitini istemesine imkân verir.
Kimler işe iade talebinde bulunabilir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesindeki genel çerçeveye göre işyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması gerekir. İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri gibi kanuni istisnalar da vardır. İşçi sayısının, kıdemin ve sözleşmenin niteliğinin nasıl değerlendirileceği somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Bu şartları taşıyan işçinin sözleşmesi feshediliyorsa işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmalıdır. Fesih bildiriminde belirtilen nedenin varlığı ve geçerliliği uyuşmazlığın merkezinde yer alır.
İlk adım: Fesih bildirimini ve belgeleri inceleyin
Yazılı fesih bildirimi, tebliğ tarihi, iş sözleşmesi, ücret bordroları ve varsa performans değerlendirmeleri sürecin değerlendirilmesinde önemlidir. Bu belgelerin birer örneğini saklayın. Özellikle fesih bildiriminin size hangi tarihte ulaştığını kaydedin; işe iade için ilk başvuru süresi bu tarihten itibaren hesaplanır.
Arabuluculuk ve dava süreleri
Bir ay: İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır. Bu süreyi işten fiilen ayrıldığı günle karıştırmamak gerekir.
İki hafta: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. İşe iade taleplerinde arabuluculuğa başvuru dava şartıdır.
Bu süreler kısa olduğu için bildirimi aldıktan sonra işlemleri ertelememek önemlidir. Arabuluculukta yapılacak bir anlaşmanın içeriği de dikkatle değerlendirilmelidir.
İşe iade kararı çıkarsa ne olur?
Feshin geçersizliğine karar verilmesi, işçinin hiçbir işlem yapmadan işe başlaması anlamına gelmez. İşçi, kesinleşen kararın kendisine tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvurunun yapıldığını gösterebilecek kayıtların korunması önemlidir.
İşveren, süresinde başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, koşulları oluştuğunda işçinin en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı gündeme gelir. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar söz konusu olabilir. Bu sonuçların hesabı ve uygulanması dosyanın durumuna göre incelenir.
İşyerinde 30 işçi yoksa hak aranamaz mı?
İşe iade için öngörülen şartların bulunmaması, iş ilişkisinden doğabilecek bütün taleplerin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ücret, kıdem veya ihbar tazminatı gibi olası haklar ayrı koşullara tabidir. Hangi talebin ileri sürülebileceği fesih nedeni, çalışma süresi ve belgeler birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Süreci değerlendirirken
Fesih yazısını ve tebliğ tarihini not etmek, iş ilişkisine ait belgeleri toplamak ve özellikle bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmamak iyi bir başlangıçtır. Her fesih aynı hukuki sonuca yol açmaz; somut durumunuza ilişkin seçenekleri görüşmek için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel hukuki değerlendirme yerine geçmez.